Bij een sporthart daalt de hartslag in rust soms tot wel 30 slagen per minuut. Dat klinkt alarmerend, maar bij goed getrainde sporters is dit juist een teken van een efficiënt werkend hart. De vertraagde hartslag (in vaktaal: bradycardie) is het meest kenmerkende verschijnsel van het sporthart en verdwijnt zodra je in beweging komt of inspanning levert.
De lage rusthartslag ontstaat doordat het hart door langdurige training sterker en groter wordt. Het pompt bij elke slag meer bloed rond, waardoor het minder slagen per minuut nodig heeft om het lichaam van zuurstof te voorzien. Hoe meer je traint, hoe lager de rusthartslag doorgaans wordt.
Hoe laag wordt de hartslag bij een sporthart?
Bij mensen zonder bijzondere conditie ligt de rusthartslag gemiddeld tussen de 60 en 100 slagen per minuut. Bij duursporters zoals wielrenners, hardlopers of zwemmers zakt die waarde regelmatig naar 40 tot 50 slagen per minuut. In uitzonderlijke gevallen, bij topsporters met jarenlange training, kan de rusthartslag dalen tot rond de 30 slagen per minuut.
De daling is het sterkst merkbaar in rust en ’s nachts. Op dat moment heeft het lichaam de minste behoefte aan bloed en zuurstof, en kan het hart zijn werk met heel weinig slagen doen. Zodra je gaat bewegen of sporten, stijgt de hartslag snel naar normale of hoge waarden. Dat onderscheidt een sporthart van een medisch probleem: de hartslag reageert gewoon op inspanning.
Rusthartslag sporthart vs. hartproblemen: het verschil
Een trage hartslag kan ook wijzen op een hartritmestoornis, zoals een volledig hartblok. Het grote verschil is dat bij een sporthart de lage hartslag volledig reversibel is. Stop je langdurig met intensief sporten, dan stijgt de rusthartslag weer naar een normaler niveau. Bij een echte ritmestoornis verandert de hartslag niet of nauwelijks met de conditie.
Verder reageert het sporthart normaal op inspanning: de hartslag loopt vlot op als je gaat bewegen en daalt daarna weer snel. Klachten als duizeligheid, flauwvallen, hartkloppingen of benauwdheid bij inspanning horen niet bij een normaal sporthart. Heb je die klachten, dan is een bezoek aan de huisarts of cardioloog verstandig.
Wat merkt een sporthart nog meer aan de hartslag?
Naast een lage rusthartslag herstelt het hart van een goed getrainde sporter ook sneller na inspanning. Waar een ongetraind hart na flink bewegen misschien vijf tot tien minuten nodig heeft om terug te keren naar de rusthartslag, kan een sporthart dat in twee tot drie minuten. Dit herstel is zelfs een bruikbare maatstaf voor conditie: hoe sneller de hartslag na inspanning daalt, hoe beter je conditie in het algemeen.
Daarnaast vertoont het sporthart soms onregelmatigheden op een hartfilmpje (ECG) die bij een niet-sporter als afwijkend zouden gelden. Denk aan tekenen van een vergrote hartspier of kleine afwijkingen in het ritme. Bij sporters zijn veel van die ECG-afwijkingen goedaardig en direct gekoppeld aan de training, niet aan ziekte.
Is een lage hartslag gevaarlijk?
Voor sporters met een sporthart is een lage hartslag op zichzelf niet gevaarlijk. Het hart is eenvoudigweg aangepast aan de hoge belasting van regelmatige training. De lage hartslag gaat samen met een groter slagvolume en een efficiëntere pompfunctie.
Gevaarlijk wordt het pas als de lage hartslag gepaard gaat met klachten, of als iemand zonder sportachtergrond een hartslag van 30 tot 40 slagen per minuut heeft. In dat geval is er wél reden voor onderzoek. Een cardioloog kan met een ECG, een echografie van het hart en soms een inspanningstest snel het verschil bepalen tussen een normaal sporthart en een echte afwijking.
Heb je jarenlang intensief gesport en is je rusthartslag laag zonder dat je klachten hebt? Dan is dat vrijwel altijd een teken van goede conditie. Twijfel je, of heb je nieuwe klachten zoals vermoeidheid of hartkloppingen? Laat het dan altijd controleren. Een ECG bij een huisarts of cardioloog geeft snel duidelijkheid.
Lees ook

