PACE: wat de Parlementaire Assemblee van de Raad van Europa doet

PACE staat voor de Parliamentary Assembly of the Council of Europe, ofwel de Parlementaire Assemblee van de Raad van Europa. Het is het parlementaire orgaan van de Raad van Europa en houdt zich bezig met mensenrechten, democratie en de rechtsstaat in de lidstaten. PACE is geen wetgevend parlement, maar oefent politieke druk uit en stelt aanbevelingen op die regeringen aansporen tot hervormingen.

De Raad van Europa telt 46 lidstaten, en de PACE brengt vertegenwoordigers uit de nationale parlementen van al die landen samen. Daarmee is het een van de grootste parlementaire vergaderingen in Europa. Verwarring met de Europese Unie is een veelgemaakte fout: de Raad van Europa en de EU zijn twee aparte organisaties met verschillende leden en bevoegdheden.

Hoe werkt PACE in de praktijk?

De assemblee komt meerdere keren per jaar bijeen in plenaire sessies, doorgaans in Straatsburg. Parlementariërs uit de lidstaten nemen zitting in verschillende commissies, die rapporten en resoluties voorbereiden. Die resoluties zijn geen bindende wetten, maar ze wegen mee in politieke discussies en kunnen landen onder druk zetten om beleid aan te passen.

PACE werkt via vaste commissies die elk een eigen thema bewaken, zoals mensenrechten, gendergelijkheid, migratie, sociale zaken en juridische kwesties. Elke commissie benoemt rapporteurs die onderzoek doen en aanbevelingen schrijven. Die worden vervolgens in de plenaire vergadering besproken en gestemd.

Verkiezingswaarneming door PACE

Een van de bekendste taken van de assemblee is het waarnemen van verkiezingen. PACE stuurt officiële delegaties naar landen die kandidaat-lid zijn of waarvan de democratische situatie aandacht verdient. Waarnemers beoordelen of verkiezingen vrij, eerlijk en transparant verlopen. Na afloop brengen zij een officieel rapport uit met hun bevindingen en eventuele aanbevelingen aan de betrokken overheid.

Zo kondigt PACE aan vroege parlementaire verkiezingen te zullen waarnemen, zoals blijkt uit de informatie op de officiële website van de assemblee (pace.coe.int). Dit soort missies versterkt de geloofwaardigheid van verkiezingen en geeft internationale legitimiteit aan het democratische proces in een land.

PACE en de dialoog met jongeren over democratie

Een terugkerend thema binnen PACE is het herstel van vertrouwen in democratie, met name onder jonge mensen. De assemblee organiseert daarvoor bijeenkomsten en conferenties waarbij jongeren actief betrokken worden. Zo staat er een bijeenkomst gepland in Budapest waarbij PACE samen met jongeren spreekt over hoe het vertrouwen in democratische instellingen kan worden versterkt. Dit past in een bredere Europese bezorgdheid over politieke onverschilligheid en groeiend wantrouwen jegens gekozen vertegenwoordigers onder jongere generaties.

Vergaderingen en agenda van PACE

PACE houdt jaarlijks meerdere sessies. In oktober 2026 staat er bijvoorbeeld een bijeenkomst gepland in Rome op 15 en 16 oktober. Op deze sessies komen actuele politieke thema’s aan bod: van de rechtsstaat in specifieke lidstaten tot bredere Europese uitdagingen op het gebied van mensenrechten en vrijheid van meningsuiting.

De agenda van elke sessie wordt van tevoren gepubliceerd op de officiële website van PACE. Iedereen kan de rapporten, resoluties en verslagen openbaar raadplegen. Dat maakt PACE relatief transparant als instelling.

Wat PACE wel en niet kan doen

Het is goed om te begrijpen waar de grenzen van PACE liggen. De assemblee kan geen wetten opleggen, geen sancties uitdelen en geen regeringen dwingen iets te doen. Wat ze wél kan: een land schorsen of uitsluiten als lidstaat van de Raad van Europa. Rusland verloor in 2022 zijn lidmaatschap na de invasie van Oekraïne. Dat was een politiek zwaar signaal, ook al heeft PACE zelf geen militaire of economische dwangmiddelen.

De kracht van PACE zit in zachte druk: diplomatieke aandacht, publieke rapportage en de reputatieschade die een negatief rapport met zich mee kan brengen. Landen die aansluiting zoeken bij Europese structuren, zijn gevoelig voor die druk. Voor landen die zich weinig aantrekken van internationale reputatie, is het effect beperkter.

Veelgestelde vragen over PACE

  • Is PACE hetzelfde als het Europees Parlement? Nee. Het Europees Parlement is het parlement van de Europese Unie. PACE hoort bij de Raad van Europa, een aparte organisatie met meer en andere lidstaten.
  • Waar is PACE gevestigd? De plenaire sessies vinden meestal plaats in het Palais de l’Europe in Straatsburg, Frankrijk.
  • Wie zit er in PACE? Gekozen vertegenwoordigers uit de nationale parlementen van de 46 lidstaten van de Raad van Europa.
  • Zijn besluiten van PACE bindend? Nee, PACE neemt aanbevelingen en resoluties aan, maar die zijn juridisch niet afdwingbaar.
  • Kan ik vergaderingen van PACE volgen? Ja, verslagen en documenten zijn openbaar beschikbaar via pace.coe.int.

PACE is een instelling met echte politieke invloed, ook al beschikt ze niet over harde wetgevende macht. Door verkiezingen te observeren, rapporten te publiceren en lidstaten publiekelijk te bevragen, draagt de assemblee bij aan het bewaken van democratische standaarden in Europa. Wie de democratische gezondheid van een land wil beoordelen, vindt in de rapporten van PACE een betrouwbaar startpunt.