Je marathon pace is het gemiddelde tempo per kilometer (of mijl) dat je moet aanhouden om je doeltijd te halen. Bij een doeltijd van 4 uur over 42,195 kilometer is dat bijvoorbeeld 5:41 per kilometer. Dat klinkt simpel, maar in de praktijk is het bewaken van dat tempo een van de grootste uitdagingen van de marathon.
Dit artikel gaat specifiek over hoe je je marathon pace berekent, hoe je hem kiest op basis van je conditie, en hoe je hem vasthoudt tijdens de race. Niet over trainingsschema’s of voeding, maar over het tempo zelf.
Hoe bereken je je marathon pace?
De berekening is rechttoe rechtaan: deel je doeltijd in seconden door 42,195. Dat geeft je het aantal seconden per kilometer. Wil je het andersom weten, namelijk welke tijd je haalt bij een bepaald tempo? Dan vermenigvuldig je het tempo (in seconden per km) met 42,195.
Een paar veelgebruikte voorbeelden op een rij:
| Doeltijd | Tempo per km | Tempo per mijl |
|---|---|---|
| 3:00 uur | 4:16 /km | 6:52 /mi |
| 3:30 uur | 4:58 /km | 8:01 /mi |
| 4:00 uur | 5:41 /km | 9:09 /mi |
| 4:30 uur | 6:24 /km | 10:18 /mi |
| 5:00 uur | 7:06 /km | 11:27 /mi |
Voor een snelle berekening zonder rekenmachine kun je een gratis tempocalculator gebruiken, zoals die van Strava. Voer je gewenste finishtijd in en je krijgt meteen je tempo per kilometer of mijl terug.
Realistisch tempo kiezen op basis van je prestaties
Een doeltijd kiezen op gevoel is verleidelijk, maar leidt vaak tot een te ambitieus tempo. Gebruik liever je recente race-uitslagen als vertrekpunt. Vuistregels die veel hardlopers en coaches hanteren:
- Verdubbel je halve marathon tijd en tel daar 10 tot 15 minuten bij op. Loop je de halve in 1:45, dan is een realistische marathon rond de 3:40 tot 3:45.
- Op basis van een 10 km tijd: vermenigvuldig die met 4,65. Een 10 km in 50 minuten geeft dan een marathonprognose van ongeveer 3:53.
- Gebruik de Vdot-tabel (ontwikkeld door Jack Daniels) als je je vo2max of een recente race-uitslag kent. Die tabel koppelt prestaties op verschillende afstanden aan een verwachte marathontijd.
Houd er rekening mee dat deze formules uitgaan van een goed opgebouwde basisconditie en een volledige marathonvoorbereiding. Ben je voor het eerst aan de marathon, dan is je prognose op basis van kortere afstanden vaak te optimistisch, simpelweg omdat je lange duurlopen nog niet genoeg zijn opgebouwd.
Negatieve splits versus gelijk tempo
De meeste ervaren marathonlopers raden aan om de eerste helft iets langzamer te lopen dan de tweede helft. Dat heet negatieve splits. In de praktijk betekent het dat je de eerste 21 km misschien 1 tot 2 minuten langzamer afwerkt dan je gemiddelde doeltempo, en de tweede helft net iets sneller.
Het alternatief is even splits: elke kilometer exact op je marathon pace. Dat klinkt ideaal, maar is moeilijker dan het lijkt. De meeste lopers gaan te hard van start door adrenaline en de massa, en betalen dat in de tweede helft. Onderzoek onder topprestaties bij grote marathons laat consistent zien dat de snelste tijden worden neergezet met negatieve of gelijke splits, zelden met een snelle start.
Lopers die de eerste helft 5 tot 10% te snel afleggen, lopen in de tweede helft gemiddeld significant langzamer dan hun doeltempo. Dat is de klassieke “muur” bij kilometer 32 tot 35.
Je marathon pace vasthouden tijdens de race
Weten wat je pace is, is één ding. Hem ook 42 kilometer lang vasthouden, is een tweede. Een paar concrete handvatten:
- GPS-horloge met pacemelding: stel een waarschuwing in als je boven of onder je doeltempo loopt. De meeste moderne sporthorloges bieden dit.
- Loop op hartslag, niet alleen op gevoel: als je je marathon hartslag kent (voor veel lopers ligt dat rond 80 tot 85% van de maximale hartslag), gebruik die dan als tweede check naast je tempo.
- Pacemakers: bij grote marathons lopen officiële pacemakers met een ballon of bord met de doeltijd. Ze lopen het tempo exact. Als jouw doeltijd ertussen zit, is meelopen achter een pacemaker een van de makkelijkste manieren om je tempo te bewaken.
- Train op je marathon pace: doe in de voorbereiding specifieke tempotrainingen op je doelpace. Wie dat tempo nooit heeft geoefend, herkent het tijdens de race niet op gevoel.
Wanneer je marathon pace bijstellen tijdens de race
Soms loopt het anders dan gepland. Denk aan hitte, wind of een slechte dag. Het is verstandig om je pace dan bewust bij te stellen in plaats van koppig vast te houden aan je doeltijd. Bij temperaturen boven de 15 graden Celsius wordt het voor de meeste lopers moeilijker om hun normale marathon pace vol te houden. Een vuistregel: reken bij elke graad boven de 15 graden op 20 tot 30 seconden per kilometer verlies aan tempo bij gelijke inspanning.
Luistert je lichaam niet meer, en zakt je hartslag of tempo onherroepelijk weg na kilometer 30, dan is bewust tempoverlies accepteren beter dan volledig instorten. Een marathon in 4:15 die je uitloopt geeft je meer dan een afgebroken poging naar 3:55.
Je marathon pace is de rode draad van je race. Bereken hem zorgvuldig vooraf, kies hem op basis van wat je lichaam echt aankan en oefen hem in training zodat hij vertrouwd aanvoelt. Op de dag zelf is een rustige start en geduld in de eerste helft de betrouwbaarste route naar een sterke finishtijd.
Lees ook

