Hartslag tijdens het hardlopen: wat is normaal en hoe gebruik je het?

Bij het hardlopen wil je weten in welke hartslagzone je traint, zodat je effectiever vooruitgaat. Een gezonde hartslag tijdens het hardlopen ligt voor de meeste mensen tussen de 50% en 85% van je maximale hartslag. Voor een duurloop van gemiddelde intensiteit adviseert de American Heart Association (AHA) om binnen 50% tot 70% van je maximale hartslag te blijven. Bij een intensievere training, zoals tempolopen, werk je in de zone van 70% tot 85%.

Je maximale hartslag berekenen

Alles draait om je maximale hartslag (HFmax). De meest gebruikte vuistregel is: 220 min je leeftijd. Ben je 35 jaar oud, dan is je HFmax dus ongeveer 185 slagen per minuut (bpm). Dit is een schatting; de werkelijke waarde kan per persoon flink afwijken. Een sporttest bij een fysiotherapeut of sportarts geeft een nauwkeuriger beeld.

Heb je je HFmax bepaald, dan kun je eenvoudig je hartslagzones berekenen. Stel: je bent 35 jaar oud met een HFmax van 185 bpm. Dan ziet dat er zo uit:

Zone Percentage HFmax Hartslag (bij HFmax 185) Type training
Herstel 50% of lager onder 93 bpm Zeer rustig, actief herstel
Vetverbranding 50–70% 93–130 bpm Rustige duurloop
Aëroob 70–80% 130–148 bpm Stevige duurloop
Drempelzone 80–85% 148–157 bpm Tempolopen
Maximaal 85–100% 157–185 bpm Intervaltraining

Hartslag hardlopen: welke zone past bij welk doel?

Je loopt niet elke training met hetzelfde doel, en dat betekent ook dat je hartslag per sessie anders uitkomt. Wil je afvallen of je basisconditie opbouwen? Dan zijn rustige duurlopen in de 50% tot 70%-zone het meest effectief. Je lichaam verbrandt hier relatief veel vet als brandstof en je traint je aërobe basis zonder jezelf te overbelasten.

Loop je voor prestatieverbetering, dan train je ook regelmatig in de hogere zones. Tempolopen en intervallen op 80% tot 85% van je maximale hartslag verbeteren je lactaatdrempel, waardoor je langer sneller kunt lopen. Te veel trainen in de hogere zones zonder voldoende herstel leidt tot overtraining. Een gangbare vuistregel bij doorgewinterde hardlopers: zo’n 80% van de trainingen rustig (zone 2), en 20% intensief.

Wat je hartslag beïnvloedt tijdens het lopen

Je hartslag tijdens het hardlopen is niet alleen afhankelijk van je tempo. Hitte en vochtigheid zorgen ervoor dat je hart harder moet pompen om je lichaam te koelen. Op een warme dag loopt je hartslag bij hetzelfde tempo gemakkelijk 5 tot 10 slagen per minuut hoger dan normaal. Dat is geen reden om door te bijten op hetzelfde tempo; stuur dan liever op hartslag dan op snelheid.

Vermoeidheid speelt ook een rol. Als je slecht hebt geslapen of net ziek bent geweest, is je hartslag bij inspanning hoger dan gebruikelijk. Dit noemen sporters ook wel hartslag-drift of cardiale drift. Je lichaam geeft je zo een signaal dat het meer moeite kost dan normaal. Negeer dit niet.

Cafeïne verhoogt je rusthartslag en daarmee ook je hartslag tijdens het lopen. Stress en dehydratie hebben hetzelfde effect. Het is handig om dit te weten als je op een dag een opvallend hogere of lagere hartslag meet.

Hoe meet je je hartslag tijdens het hardlopen?

De meest nauwkeurige methode is een hartslagband om de borst. Die meet de elektrische signalen van je hart en geeft een betrouwbaar beeld, ook bij wisselende intensiteit. Optische hartslagsensoren in een sporthorloge of activity tracker zijn handiger, maar iets minder nauwkeurig, zeker bij hoge intensiteit of koud weer.

Heb je geen meetapparatuur bij de hand, dan kun je de prattest gebruiken: als je tijdens het lopen een korte zin kunt uitspreken zonder buiten adem te raken, zit je waarschijnlijk in de rustige duurloopzone. Kun je nauwelijks praten? Dan train je intensief, waarschijnlijk boven de 80% van je HFmax.

Wanneer is je hartslag te hoog tijdens het hardlopen?

Een hartslag boven de 85% van je maximale hartslag is voor de meeste mensen al behoorlijk zwaar. Langdurig lopen boven de 90% is alleen haalbaar voor getrainde sporters tijdens kortdurende inspanningen, zoals een sprint of een intensief interval. Loop je structureel met een te hoge hartslag, dan herstel je slechter en neemt het blessurerisico toe.

Voel je pijn op de borst, duizeligheid of een onregelmatig hartritme tijdens het lopen? Stop dan direct en raadpleeg een arts. Dit soort signalen zijn geen gewone vermoeidheid en mogen nooit worden genegeerd.

Beginners merken vaak dat hun hartslag bij rustig joggen al snel hoog oploopt. Dat is normaal en verbetert naarmate je conditie toeneemt. Geef het de tijd: na enkele weken regelmatig lopen zul je zien dat je bij dezelfde hartslag steeds sneller kunt lopen. Dat is precies het bewijs dat je training werkt.